Cây xanh trong nhà mang thiên nhiên vào không gian sống hay tạo ổ sinh thái ẩm mốc
Một khoảng xanh dưới giếng trời có thể làm dịu không gian nhà phố. Nhưng sau thời gian sử dụng, chính vị trí ấy cũng có thể xuất hiện lá vàng, đất có mùi, côn trùng bay quanh và chân tường bong sơn.
Vấn đề thường bắt đầu từ cách thiết kế và chăm sóc. Cây được chọn theo hình dáng, bồn được xây theo phối cảnh, còn ánh sáng, đường thoát nước và khả năng bảo trì lại được tính sau.
Muốn cây xanh trong nhà phát triển lâu dài, cần xem đây là một hệ sống gắn với công trình. Hệ này phải đáp ứng đồng thời nhu cầu sinh học của cây và yêu cầu giữ khô, bền của không gian ở.
Cây chịu bóng vẫn cần ánh sáng.
Tất cả cây xanh đều cần ánh sáng để quang hợp. Chịu bóng có nghĩa là thích nghi với mức sáng thấp hơn, không có nghĩa là sống lâu dài trong bóng tối.
Hướng dẫn của Đại học Minnesota lưu ý rằng khi thiếu sáng, cây thường phát triển chậm và sử dụng ít nước hơn. Nếu tiếp tục tưới theo thói quen cũ, giá thể có thể duy trì trạng thái quá ẩm. Đây là điểm cần kiểm tra khi cây suy yếu trong phòng khách hoặc dưới giếng trời.
Không nên đánh giá vị trí trồng chỉ bằng cảm giác căn phòng sáng hay tối. Điều cần quan sát là ánh sáng thực sự đến được tán lá trong ngày.
Một giếng trời cao và hẹp có thể sáng ở tầng trên nhưng thiếu sáng ở đáy. Mái che, bụi bẩn trên kính, tường bao và tán cây phía trên đều có thể làm thay đổi điều kiện bên dưới.
Vì vậy, trước khi xây bồn cố định, nên khảo sát vị trí vào nhiều thời điểm và tính đến biến động theo mùa. Với phương án đầu tư lớn, đo ánh sáng tại tán lá sẽ đáng tin cậy hơn việc chọn cây từ ảnh tham khảo.
Chọn loài theo điều kiện sống và khả năng chăm sóc
Một số cây thường được xếp vào nhóm thích nghi với ánh sáng thấp gồm trầu bà, kim tiền, lưỡi hổ và một số loài thuộc chi Aglaonema. Tuy nhiên, khả năng chịu bóng không đồng nghĩa với nhu cầu nước giống nhau.
Khi chọn cây, cần xác định đúng loài và giống. Tên thương mại đôi khi được dùng cho nhiều loại cây có đặc tính khác nhau.
Sau đó, cân nhắc kích thước trưởng thành, không gian phát triển của rễ, lượng lá rụng và khả năng tiếp cận để cắt tỉa. Cây phù hợp lúc mới mua chưa chắc phù hợp sau vài năm.
Với phòng khách ít sáng, nên thử một số chậu có thể di chuyển trước khi làm bồn lớn. Cách này giúp quan sát phản ứng của cây và điều chỉnh vị trí mà không phải sửa công trình.
Nếu ánh sáng tự nhiên không đáp ứng, có thể thiết kế chiếu sáng bổ sung cho cây. Loại đèn, khoảng cách và thời gian vận hành cần phù hợp với loài cây, thay vì chỉ dựa vào độ sáng trang trí.
Phân biệt muỗi với ruồi nấm quanh chậu cây
Những côn trùng nhỏ bay quanh chậu chưa chắc là muỗi.
Ruồi nấm thường liên quan đến giá thể ẩm. Hướng dẫn của Đại học California cho biết chúng có thể xuất hiện từ đất chậu và trở thành yếu tố gây phiền toái trong nhà. Quản lý tưới nước phù hợp là một phần quan trọng của biện pháp kiểm soát.
Muỗi lại cần được kiểm tra ở những nơi giữ nước như đĩa lót chậu, bình cắm cây, khay tưới và góc thoát nước bị tắc. CDC khuyến nghị định kỳ hằng tuần đổ bỏ và cọ rửa các vật dụng chứa nước để loại bỏ trứng và ấu trùng muỗi.
Trong vận hành hằng ngày, nên xử lý nước thừa sau tưới, tránh để đĩa lót trở thành nơi tích nước kéo dài.
Nếu chỉ phun thuốc mà không xác định nơi sinh sản, côn trùng có thể tiếp tục xuất hiện. Cần kiểm tra đồng thời giá thể, nước đọng và tình trạng vệ sinh quanh bồn.
Ẩm mốc trong nhà phải được truy tìm từ nguồn ẩm
Không nên kết luận rằng cứ có cây xanh là nhà sẽ bị mốc.
Cần phân biệt nấm xuất hiện trên giá thể với mốc phát triển trên tường, trần hoặc đồ nội thất. Chúng có thể liên quan đến những điều kiện ẩm khác nhau.
Theo EPA, kiểm soát độ ẩm là nền tảng để hạn chế nấm mốc trong nhà. Khi có mốc, cần xử lý cả nguồn nước hoặc nguồn ẩm gây ra hiện tượng đó.
Với khu vực trồng cây, việc kiểm tra nên bắt đầu từ nước tưới tràn, rò rỉ đường ống, nước mưa và nước đọng trong chậu trang trí. Đồng thời phải xem xét các nguyên nhân khác như thấm từ bên ngoài hoặc ngưng tụ trên bề mặt lạnh.
Một vệt ố cạnh bồn cây là dấu hiệu cần khảo sát, chưa phải bằng chứng đủ để kết luận bồn bị thấm. Sơn lại bề mặt khi chưa tìm ra nguồn ẩm thường chỉ che được biểu hiện trong thời gian ngắn.
Chống thấm và kháng rễ là hai chức năng khác nhau
Bồn cây cố định có yêu cầu kỹ thuật khác với một chậu cây đặt rời.
Chống thấm nhằm ngăn nước đi vào kết cấu. Kháng rễ nhằm hạn chế rễ xâm nhập và làm tổn hại các lớp bên dưới. Một vật liệu chống thấm thông thường không mặc nhiên đáp ứng được cả hai nhiệm vụ.
Hướng dẫn thiết kế mái xanh của cơ quan kiểm soát ô nhiễm Minnesota phân biệt rõ lớp chống thấm, lớp kháng rễ, lớp bảo vệ và hệ thoát nước. Một số màng có khả năng kháng rễ phù hợp có thể không cần lớp ngăn rễ riêng, tùy hệ thống được lựa chọn.
Từ nguyên tắc này, bồn cây gắn với công trình cần được thiết kế thành một hệ hoàn chỉnh. Không nên coi việc quét thêm một lớp vật liệu là đã giải quyết toàn bộ rủi ro.
Các vị trí cần đặc biệt chú ý gồm góc tiếp giáp đáy và thành bồn, cổ ống xuyên bồn, khe nối và cao độ kết thúc chống thấm. Cấu tạo cụ thể phải theo hồ sơ thiết kế và hướng dẫn của hệ vật liệu sử dụng.
Thoát nước phải đi cùng khả năng kiểm tra
Một bồn cây cần giữ đủ ẩm cho rễ nhưng vẫn phải đưa được nước dư ra ngoài.
Hệ thoát nước cần xét cả lượng nước tưới và nước mưa nếu giếng trời hở. Hướng dẫn kỹ thuật về mái xanh cũng cảnh báo rằng thoát nước không phù hợp có thể ảnh hưởng đến cây và công trình.
Khi áp dụng nguyên tắc này cho bồn cây trong nhà, cần có giải pháp hạn chế giá thể đi vào đường thoát và bố trí vị trí tiếp cận để vệ sinh.
Một miệng thu bị chôn kín dưới đất sẽ rất khó kiểm tra khi tắc. Tương tự, đường ống thoát chỉ được biết đến sau khi xảy ra sự cố khiến việc sửa chữa phức tạp hơn.
Trước khi đổ giá thể, cần kiểm tra chống thấm và thử khả năng thoát nước theo quy trình của phương án thiết kế. Bồn lớn đặt trên sàn còn phải được xem xét tải trọng khi giá thể chứa nước.
Bảo trì cần bắt đầu ngay từ bản vẽ
Một phương án trồng cây chỉ hoàn chỉnh khi trả lời được ai chăm sóc và chăm sóc bằng cách nào.
Có tiếp cận được toàn bộ bồn để nhặt lá hay không. Có thể thay cây mà không làm hỏng lớp hoàn thiện hay không. Khi nước thoát chậm, người sử dụng có biết điểm kiểm tra ở đâu hay không.
Trong quá trình sử dụng, nên kiểm tra độ ẩm giá thể trước khi tưới, điều chỉnh theo loài và điều kiện thực tế. Không áp dụng một lịch tưới cứng cho mọi chậu cây.
Lá rụng, rễ chết và nước thừa cần được xử lý thường xuyên. Khi cây vàng lá, phải kiểm tra đồng thời ánh sáng, rễ và độ ẩm, thay vì mặc định cây thiếu nước rồi tưới thêm.
Nếu gia đình không có thời gian chăm sóc, một vài chậu cây dễ tiếp cận có thể phù hợp hơn một khu vườn lớn nằm sâu trong nhà.
Góc nhìn Kiến Trúc Kinh Ban .Kiến Trúc Kinh Ban cho rằng chất lượng của mảng xanh nằm ở khả năng tồn tại hài hòa với ngôi nhà trong nhiều năm sử dụng. Ánh sáng phải đủ cho cây, nước phải được kiểm soát và việc bảo trì phải thực hiện được.Trong kiến trúc tối giản, một cây khỏe ở đúng vị trí có thể mang lại nhiều giá trị hơn một bồn cây lớn phải liên tục thay mới. Đưa thiên nhiên vào nhà cần bắt đầu từ sự hiểu biết về thiên nhiên.
KIẾN TRÚC KINH BAN
Kiến tạo từ trật tự-Bền vững từ trí tuệ
Điện thoại: 0978.727.986 và 0938.863.401
Website: kientruckinhban.vn
Email: kinhban.com@gmail.com
Địa chỉ: 496 Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài, TP.HCM