Hội chứng tòa nhà kín trong ngõ hẻm khi nhà hẹp thiếu khí tươi
Một căn nhà có thể mát, sạch và đẹp nhưng chất lượng không khí vẫn chưa tốt. Phòng ngủ đóng cửa suốt đêm, điều hòa chạy liên tục, mùi nội thất mới chậm tan là những tình huống đáng xem xét lại cách ngôi nhà trao đổi không khí.
Với nhà hẹp trong ngõ hẻm, các mặt bên thường giáp công trình lân cận. Khả năng mở cửa và đón gió bị hạn chế. Nếu thiết kế chỉ tập trung chống nóng, cách âm và tận dụng diện tích, nhu cầu cấp khí tươi dễ bị bỏ quên.
Nhà hẹp không đồng nghĩa với không khí kém. Điều quyết định là nguồn ô nhiễm được kiểm soát ra sao và không khí được đưa vào, phân phối, thải ra bằng cách nào.
Hiểu đúng về hội chứng tòa nhà kín
Hội chứng tòa nhà kín là cách gọi phổ biến khi đề cập đến hội chứng liên quan đến tòa nhà, hay sick building syndrome. Thuật ngữ này mô tả tình trạng người sử dụng xuất hiện khó chịu hoặc triệu chứng có vẻ liên quan đến thời gian ở trong công trình nhưng chưa xác định được bệnh lý hay nguyên nhân cụ thể.
Những biểu hiện được ghi nhận có thể gồm kích ứng mắt, mũi, họng, đau đầu, mệt mỏi và khó tập trung. Nhiều người thấy dễ chịu hơn sau khi rời công trình. Tuy nhiên, các biểu hiện này không đủ để kết luận một căn nhà đang gây bệnh. Cần xem xét đồng thời điều kiện môi trường và tình trạng sức khỏe của người ở.
Vì sao nhà hẻm dễ thiếu khí tươi
Trong một căn nhà sâu, cửa mở ở mặt tiền chưa chắc tạo được dòng khí đi qua phòng ngủ phía sau. Cửa phòng đóng, vách ngăn kín và thiếu lối thoát khí có thể khiến một số khu vực trao đổi không khí rất ít.
Giếng trời cũng cần được đánh giá theo khả năng vận hành thực tế. Một khoảng lấy sáng có mái che kín không tự động trở thành đường thông gió hiệu quả.
Từ góc độ thiết kế, cần trả lời ba câu hỏi. Không khí ngoài trời đi vào từ đâu. Dòng khí có đến được khu vực có người sử dụng không. Không khí sau đó thoát ra bằng đường nào.
Nếu chưa xác định được ba yếu tố này, việc có nhiều cửa hoặc một giếng trời vẫn chưa chứng minh ngôi nhà được thông gió đầy đủ.
CO2 và VOCs phản ánh những vấn đề khác nhau
CO2 sinh ra từ hoạt động hô hấp của con người. Trong phòng có người ở, sự gia tăng CO2 có thể giúp nhận diện tình trạng trao đổi không khí ngoài trời chưa đáp ứng mức sử dụng.
Tuy nhiên, CO2 không đại diện cho toàn bộ chất lượng không khí trong nhà. Nồng độ thấp không bảo đảm căn phòng không có bụi mịn, formaldehyde hay chất ô nhiễm khác. Cũng không nên xem một mốc CO2 duy nhất là ranh giới an toàn cho mọi không gian. Việc diễn giải cần xét số người, hoạt động, nồng độ ngoài trời và điều kiện đo.
VOCs là nhóm hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, có thể phát sinh từ sơn, keo, đồ nội thất và sản phẩm vệ sinh. Tác động sức khỏe phụ thuộc từng chất, nồng độ và thời gian tiếp xúc. Một số chất có thể gây kích ứng mắt và đường hô hấp. Không thể quy mọi VOC về cùng một mức độc hại.
Vì vậy, một phòng ngủ đông người và một phòng vừa hoàn thiện nội thất có thể cần những ưu tiên xử lý khác nhau.
Mối liên hệ giữa cơ thể và kiến trúc
Cơ thể tiếp xúc với không khí trong suốt thời gian sinh hoạt. Vì thế, chất lượng không gian cần được đánh giá cả ở phần nhìn thấy và phần không nhìn thấy.
Bố trí phòng, lựa chọn vật liệu và thiết kế thông gió cùng tác động đến môi trường tiếp xúc của người ở. Căn phòng mát chưa chắc được thay khí tốt. Căn phòng hết mùi cũng chưa đủ cơ sở để khẳng định không còn chất ô nhiễm đáng quan tâm.
Từ mối liên hệ đó, thiết kế nhà ở nên kiểm soát đồng thời nguồn phát thải, đường đi của không khí và điều kiện nhiệt ẩm. Đây là nền tảng để lựa chọn giải pháp phù hợp cho từng căn nhà.
Điều hòa và máy lọc không khí có thay thế khí tươi không
Phần lớn điều hòa treo tường dân dụng tuần hoàn không khí trong phòng. Nếu thiết bị không có chức năng cấp khí ngoài trời riêng, việc bật điều hòa không đồng nghĩa với việc bổ sung khí tươi.
Máy lọc không khí có thể hỗ trợ giảm hạt bụi khi được lựa chọn và sử dụng phù hợp. Bộ lọc hạt như HEPA không loại bỏ CO2. Khả năng xử lý một số chất khí cần vật liệu lọc chuyên dụng và có giới hạn.
EPA xác định lọc không khí là biện pháp bổ sung cho kiểm soát nguồn ô nhiễm và thông gió bằng không khí ngoài trời sạch. Vì vậy, cần xem rõ chức năng từng thiết bị trước khi quyết định đầu tư.
Khi nào cần cấp khí tươi cưỡng bức
Khi cửa khó mở thường xuyên hoặc thông gió tự nhiên không đáp ứng nhu cầu sử dụng, hệ thống cơ khí có thể giúp chủ động đưa không khí ngoài trời vào nhà.
Có thể lựa chọn phương án cấp khí hoặc thông gió cân bằng giữa cấp và thải. Lưu lượng cần được tính theo đặc điểm công trình và mức sử dụng. Một chiếc quạt công suất lớn không tự bảo đảm khí tươi đến được từng phòng.
Với nhà hẻm, vị trí lấy khí đặc biệt quan trọng. Cần khảo sát khói xe, cửa xả bếp, cửa xả vệ sinh và nguồn ô nhiễm lân cận. Không nên mặc định không khí trên mái luôn sạch hơn.
Đường cấp khí cần phối hợp với đường thoát hoặc hút thải. Sau lắp đặt, phải kiểm tra lưu lượng thực tế vì đường ống, bộ lọc và cách thi công đều ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành.
Khí hậu nóng ẩm đòi hỏi kiểm soát thêm độ ẩm
Đưa không khí ngoài trời vào nhà cũng có thể đưa thêm hơi ẩm và tải nhiệt. Vì vậy, thiết kế cấp khí tươi phải phối hợp với điều hòa và phương án kiểm soát ẩm.
Thiết bị thu hồi năng lượng ERV có khả năng trao đổi nhiệt và một phần hơi ẩm giữa dòng khí cấp và khí thải. Tuy nhiên, ERV không mặc nhiên thay thế máy hút ẩm. Một số điều kiện sử dụng vẫn cần giải pháp khử ẩm bổ sung.
Hệ thống cũng cần có vị trí tiếp cận để vệ sinh bộ lọc, kiểm tra cửa lấy khí và bảo trì thiết bị. Hiệu quả dài hạn phụ thuộc cả thiết kế lẫn vận hành.
Vật liệu phát thải thấp cần được kiểm chứng thế nào
Thông gió nên đi cùng giảm nguồn phát thải ngay từ khâu chọn vật liệu.
Với sơn, keo, sàn và đồ nội thất, cần yêu cầu hồ sơ phù hợp với đúng sản phẩm sử dụng. Nên xem báo cáo thử nghiệm đánh giá chất gì, theo phương pháp nào và trong điều kiện nào.
Cần phân biệt hàm lượng VOC trong sản phẩm với lượng chất thực tế phát thải vào không khí. Nhãn low VOC hoặc zero VOC không tự động có nghĩa sản phẩm không phát thải mọi chất đáng quan tâm đối với môi trường trong nhà. EPA đã lưu ý về sự khác biệt này.
Trong thiết kế nội thất tối giản, giảm lớp hoàn thiện không cần thiết là một hướng cân nhắc để hạn chế thêm nguồn phát thải tiềm tàng. Tuy nhiên, phong cách tối giản tự nó không phải chứng nhận chất lượng không khí.
Cải thiện nhà đang sử dụng nên bắt đầu từ đâu
Trước tiên, ghi nhận phòng nào thường bí, vào thời điểm nào, có bao nhiêu người và đang sử dụng thiết bị gì. Đồng thời kiểm tra mùi kéo dài, dấu hiệu thấm ẩm và hoạt động hút thải tại bếp, nhà vệ sinh.
Sau đó, xác định các nguồn có thể kiểm soát như vật liệu mới, hóa chất lưu trữ hoặc hoạt động tạo khói trong nhà. Việc bổ sung thiết bị nên dựa trên vấn đề đã nhận diện.
Nếu cần đo kiểm, nên chọn thông số phù hợp với nghi vấn. CO2 hỗ trợ đánh giá thông gió liên quan đến người sử dụng. Chỉ số VOC tổng không cho biết đầy đủ từng chất đang hiện diện, vì phương pháp đo quyết định khả năng phát hiện và diễn giải kết quả.
Với nhà cải tạo, hãy dành chỗ cho đường ống, bộ lọc và cửa bảo trì ngay từ phương án thiết kế. Một hệ thống dễ sử dụng, dễ bảo dưỡng có cơ hội vận hành hiệu quả lâu dài hơn.
Góc nhìn Kiến Trúc KINH BAN .Kiến Trúc KINH BAN cho rằng nhà hẹp cần được thiết kế từ nhu cầu sống thực tế, trong đó không khí là một phần của chất lượng kiến trúc. Tối giản có giá trị khi giảm những phần dư thừa để dành nguồn lực cho thông gió, vật liệu phù hợp và khả năng vận hành bền vững. Một ngôi nhà đẹp cần đem lại sự dễ chịu trong từng ngày sử dụng.
KIẾN TRÚC KINH BAN
Kiến tạo từ trật tự-Bền vững từ trí tuệ
Điện thoại: 0978.727.986 và 0938.863.401
Website: kientruckinhban.vn
Email: kinhban.com@gmail.com
Địa chỉ: 496 Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài, TP.HCM